প্ৰতিভা পাটিল: দেশৰ নেতৃত্বত থকা প্ৰথম মহিলা

প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত বিশেষ স্থান দখল কৰে, কাৰণ তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথম মহিলা ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল। ২০০৭ চনত পদ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত এই ঘটনাটো কেৱল নেতৃত্বৰ পৰিৱৰ্তন নাছিল—ই আছিল এক ঐতিহাসিক ভাঙনি। বহু বছৰ ধৰি ভাৰতৰ শীৰ্ষ পদসমূহ প্ৰায় সদায় পুৰুষৰ দ্বাৰা দখল কৰা হৈছিল। তেওঁৰ নিৰ্বাচনে সেই পুৰণি সীমা ভাঙি পেলাইছিল আৰু এটা স্পষ্ট সংকেত প্ৰদান কৰিছিল: দেশখন কিছুমান নতুন আৰু ভিন্ন নেতৃত্বৰ বাবে সাজু হৈছে।

তেওঁ ১৯৩৪ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত মহাৰাষ্ট্ৰৰ জালগাঁও জিলাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। আৰম্ভণিতে তেওঁ আইন আৰু ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যয়ন কৰিছিল, কিন্তু যি বস্তু তেওঁক ৰাজনীতিত আকৰ্ষণ কৰিছিল, সেয়া আছিল জনসাধাৰণৰ সহায়ৰ প্ৰতি প্ৰকৃত প্ৰতিশ্ৰুতি। তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাত আৰম্ভ কৰিছিল, য’ত কেইবাবাৰো পদধাৰী হৈ তেওঁ সামাজিক সমস্যাসমূহৰ সন্মুখীন হৈছিল। সময়ৰ সৈতে তেওঁ ৰাজ্য চৰকাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্ত্ৰীসদৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল, যেনে জনস্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণ—সদায় পিছপৰা আৰু অতি সংবেদনশীল জনগোষ্ঠীৰ উন্নতিত মনোযোগ দি।

তেওঁৰ যাত্ৰা কেৱল ৰাজ্য পৰ্যায়তে সীমাবদ্ধ নাছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ ৰাজস্থানৰ ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। তাত তেওঁ গ্ৰাম্য উন্নয়ন আৰু ছাত্ৰীৰ শিক্ষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল আৰু পিছপৰা সমাজৰ বাবে অধিক সুযোগ সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁৰ অন্তৰ্ভুক্তিমূলক শৈলী আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ ওপৰত নিৰবিচ্ছিন্ন মনোযোগ মানুহৰ নজৰ আকৰ্ষণ কৰিছিল। সেই সুনামে তেওঁৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে মনোনয়ন নিশ্চিত কৰিছিল।

২০০৭ চনত ভাৰতৰ ১২তম ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে পদ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত এই মুহূৰ্তটো বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ আছিল। এইটো কেৱল পৰম্পৰা ভাঙাৰ কথা নহয়, ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ কেনেকুৱা হ’ব পাৰে তাৰ এক উদাহৰণও আছিল। তেওঁ মৰ্যাদা আৰু সংবিধানিক মূল্যবোধৰ সৈতে নেতৃত্ব আগবঢ়াইছিল, বিশেষকৈ ভাৰতৰ দৰে বহুজাতিক দেশত ঐক্য আৰু নৈতিক নেতৃত্বৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দিছিল।

পাঁচ বছৰীয়া কাৰ্যকালৰ সময়ত তেওঁ কেৱল আনুষ্ঠানিক পদবী পূৰণ নকৰিলে। তেওঁ মহিলাসকলৰ সশক্তিকৰণ, শিক্ষা আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ ছাত্র-যুৱকক নিয়মিত ভাষণ দিছিল, বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হ’বলৈ, দায়িত্ব ল’বলৈ আৰু দেশৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়িবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।

কিন্তু তেওঁৰ প্ৰভাৱ কেৱল ভাষণ আৰু কাৰ্যকালৰ সীমাবদ্ধ নাছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে উপস্থিত হৈ তেওঁ নেতৃত্বৰ বিষয়ে পুৰণি ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ভাৰতৰ সকলো মহিলাৰ বাবে—বিশেষকৈ সৰু চহৰ আৰু গাঁওৰ পৰা অহা মহিলাসকলৰ বাবে—তেওঁৰ যাত্ৰাই দেখুৱালে যে সকলো সম্ভৱ।

প্ৰতিভা পাটিলৰ উত্তৰাধিকাৰ কেৱল প্ৰথম মহিলা ৰাষ্ট্ৰপতি হোৱাৰ বিষয়ে নহয়। ই তেওঁ যিসকল মূল্যবোধৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল—সেৱা, নম্ৰতা আৰু সংবিধানৰ প্ৰতি গভীৰ সন্মান—তাৰ ওপৰতো কেন্দ্ৰিত। তেওঁ দেখুৱালে যে গণতন্ত্ৰ সকলোৰে বাবে সমান সুযোগ দিলে শ্ৰেষ্ঠভাৱে কাম কৰে, লিংগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি। পুৰণি বাধাসমূহ ভাঙি তেওঁ নেতৃত্বৰ পৰিসৰ সলনি কৰিছিল আৰু ভাৰতত নতুন প্ৰজন্মৰ মহিলা নেতা-কনাক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।